ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 40




                                               

Matematika indase

Matematika Indase dallon nga matematika e mesuar ne shkollat evropiane dhe ne pergjithesi nga vete matematika si shkence e njohur ne bote. Ky dallim si duket vije nga thelbi dhe mendimi mbi numrat. Per te kuptuar kete duhet qe te shikojme dallime ...

                                               

Matrica

Matrica eshte nje trajte e formulave ne matematike e cila ka disa elemente dhe varresisht nga elemente e saja mund te merr disa forma si drejtekendore, katrore etj. Ne pergjithesi matricat emertohen sipas shkronjave te medha A, B, C., M, N. dhe s ...

                                               

Medalja Fields

Medalja Fields eshte nje medalje qe jepet ne çdo kater vjet ne Kongresin nderkombetar te matematikaneve ICM nga Unioni nderkombetar i matematikaneve IMU. Medalja u ndahet se paku 2 por jo me shume se 4 matematikaneve per kontributin e tyre te jas ...

                                               

Numrat Grekë

Skurse te rasti i arabeve dhe romakeve, edhe greket e vjeter per shenimin e numrave perdornin simbole te ndryshme. Keto simbole ne matematike, sot perdoren si simbole per lemije te ndryshme. Tabela e simboleve te grekeve te vjeter per shifrat.

                                               

Operatorët logjikë

Operatoret logjike jane simbole ose fjale te cilat sherbejne per te lidhur dy ose me shume operacione matematikore ne nje rruge te logjikshme dhe me vertetesi.

                                               

Pafundësia

Pafundesia ose e pakufishmja eshte cilesia e asaj qe nuk ka kufi ne numer ose ne madhesi. Ajo mund te zhvillohet vetem ne menyre abstrakte ne perfytyrimin tone dhe lidhet me trupat, qe s´kane kufinj kohor ose hapesinor. Shenohet zakonisht me shen ...

                                               

Paradokset e Zenonit

Paradokset e Zenonit i kane mahnitur dhe inspiruar filozofet, matematikanet, fizikanet per mendjemprehtesine e tyre. Me te njohur jane paradokset te cilat japin "argumentet kunder levizjes" te cilat pershkruhen ne vepren e Aristotelit Fizika. Tre ...

                                               

Particioni i numrit natyral

Particion i numrit natyral n {\displaystyle n} quhet çdo varg jozbrites shuma e termave te cilit eshte e barabarte me n {\displaystyle n} p.sh te gjitha particionet e numrit natyral 5 sipas numrit te pjeseve jane: 5 me 1 pjese ; 1+4, 2+3 me 2 pje ...

                                               

Pasqyrimi

Pasqyrimi eshte shprehje e cila perdoret ne biseda te lira dhe ne disa lemi shkencore. Kryesisht me shprehjen pasqyrim kuptohet krijimi i nje figure ne nje bashkesi ne baze te dhenave nga nje figure e nje bashkesie tjeter, ku gjate krijimit te fi ...

                                               

Permutacioni

Permutacion i nje bashkesie te fundme quhet çdo renditje te gjitha elementeve te saj ne varg. Per shembull te gjitha permutacionet e bashkesise A={1.2.3} jane: 123, 132, 213, 231, 312, 321 {\displaystyle 123.132.213.231.312.321\,} Shohim se kjo b ...

                                               

Përmasa

Permasa eshte sasia e hapesires se zene nga diçka: shtrirja, madhesia, masa; ose ndryshe gjeresia, lartesia dhe gjatesia. Permasa eshte numri i gradeve te lira te pasura per levizjen ne nje hapesire, permasa qe jane numri i paramasave te ndryshme ...

                                               

Përmesorja e Segmentit

Cdo pike e permesores se nje segmenti eshte e baraslarguar nga dy skajet e tij. Cdo pike e baraslarguar nga dy skajet e segmentit ndodhet ne permesoren e tij.

                                               

Përqind

Njesia emri Lloji Per qind Shifrat ne perqindje, lat ital. nga Njeqind, hundredths per madhesine e raporteve te ilustruar dhe te krahasueshme me madhesi te nje uniforme baze te vleres Njeqind raporti. Prandaj, perqindja si nje njesi e mases perdo ...

                                               

Pikë përqindje

Termi Pikeperqind eshte nje mjet gjuhesor per identifikimin e nje diference absolute midis dy terma relative, ne perqind. Pike perqindja eshte me shpesh e perdorur ne lidhje me statistikat, per shembull, per krahasimin e rezultateve te zgjedhjeve ...

                                               

Pjesëtuesi më i madh i përbashkët

PMMP eshte shkurtese ne matematike per te shenuar pjesetuesin me te madh te perbashket per dy apo me teper numra te plote, e njejta shkurtese perdoret per pjesetuesin me te madh te perbashket te dy ose me teper polinomeve. PMP i dy ose me teper n ...

                                               

Probabiliteti

Nje pjese e jetes se perditshme bazohet ne realitetin qe ardhmeria eshte e paparishikueshme. Jemi te njohur qe rendesine e eksperimenteve ne shkencat e ndryshme ne veqanti ne inxhinieri.Ketu kemi te bejme me nje parim fundamental: kur rezultatet ...

                                               

Problemet e Mileniumit

Problemet e Milieniumit jane shtate probleme te matematikes, te cituara nga Clay Mathematics Institute ne vitin 2000. Deri ne qershor 2013, gjashte prej problemeve mbeten te pazgjidhur. Zgjidhja e sakte e çdonjerit prej ketyre problemave vleresoh ...

                                               

Procedura Gram-Shmit

Procedura e ortogonalizmit Gram-Shmit eshte nje metode nga algjebra lineare qe aplikohet per te marre nje bashkesi vektoresh baze ortogonale nga nje bashkesi vektoresh linearisht te pavarur ne nje hapesire vektoriale. Metoda eshte nje proces iter ...

                                               

Radha e veprimeve matematikore

Radha e veprimeve matematikore eshte nje shprehje e cila paraqet nje koleksion rregullash qe percaktojne procedurat te cilat duhet te ndiqen per te kryer nje detyre ose shprehje te dhene matematikore. Me konkretisht kjo do te thote kur veprimet m ...

                                               

Rregulli i prodhimit

Ne analize, rregulli i prodhimit i njohur gjithashtu si Ligji i Leibnicit, eshte nje formule qe perdoret per te gjetur derivatin e prodhimit te funksioneve. Ky rregull pohon se: f ⋅ g ′ = f ′ ⋅ g + f ⋅ g ′ {\displaystyle f\cdot g=f\cdot g+f\cdot ...

                                               

Rruga e Eulerit

Ne teorine e grafeve, nje rruge e Eulerit ne nje graf eshte rruga e cila secilen nyje te grafit e viziton vetem nje here. Cikel i Eulerit eshte rruga e Eulerit e cila mbaron ne te njejten nyje prej ku ka filluar. Kete lloj grafesh e studioj Leonh ...

                                               

Segmenti

Segmenti - quajme bashkesine te gjitha pikave a dhe b qe ndodhen ndermjet pikave a dhe b. Vija e hequr midis dy pikave quhet segment, ai emertohet me dy shkronja te medha te alfabetit, ka nje gjatesi te caktuar

                                               

Sfera

Sfera eshte bashkesia e pikave ne hapesire te cilat kane largesi te barabarta prej nje pike te fiksuar. Perndryshe kjo bashkesi e pikave apo siperfaqeve te grades se dyte d.m.th Sfera merret si trup gjeometrik dhe ne matematiken analitike shprehe ...

                                               

Simbolet matematikore

Simbolet ne matematike sherbejne per krijimin e termeve matematikore dhe lidhjen e tyre ne forma me komplekse. Me kalimin e kohes dhe sidomose me zhvillimin e matematikes logjike fjalori i matematikes eshte pasuruar dhe pasurohet gjithnje me shum ...

                                               

Simetria

Simetria ne pergjithesi ka dy kuptime. Ne kuptimin e pare ka te beje me harmonine dhe estetiken proporcionin dhe balancen gjegjesisht drejtpeshimin. Per shembull Aristoteli e konsideronte sferen si figure e parajses sepse ajo eshte simetrike. Sip ...

                                               

Sipërfaqja e gradës së dytë

Siperfaqja e shkalles se dyte eshte ekuacioni me tri te panjohura te shkalles/grades se dyte. Paraftyrime gjeometrike te qarta per formen dhe poziten e siperfaqeve te shkalles se dyte perftohen nga prerja e saj me plane paralele me plane koordina ...

                                               

Sistemet e Ekuacioneve Diferenciale

Nje grup te ekuacioneve diferenciale qe varet nga n-funksione me derivatet e tyre, formon sistemin e ekuacioneve diferenciale. Sistemi i ekuacioneve diferenciale ka kete forme: y 1 n y 2 n ⋮ y m n) = F 1 x, y, y ′, y ″, ⋯ y n − 1) F 2 x, y, y ′, ...

                                               

Sistemi binar

Sistemi binar ose sistemi me baze 2 eshte sistem pozicional i te shkruarit te numrave duke perdorur vetem dy shifra zakonisht perdoren shifrat {0 dhe 1}, ne menyre analoge perdoret sistemi oktal me baze 8 i cili shfrytezon 8 shifra te ndryshme, s ...

                                               

Sistemi dhjetor

Sistemi decimal eshte sistem i vendosjes se vlerave mbi bazen e numrit 10. Çdo numer real mund te paraqitet ne sistemin decimal nepermjet 10 shenjave, shifrave arabe. Vlera e shifres eshte ne varesi te vendit ku ndodhet, ashtu qe shumezohet me 10 ...

                                               

Sistemi formal

Ne logjiken formale kur flitet per nje sistem formal kuptohet perdorimi i nje gjuhe formale dhe i nje bashkesie rregullash inference apo rregullash derivimi, qe perdoren per te derivuar nje shprehje duke u nisur nga nje apo me teper kushte filles ...

                                               

Sistemi koordinativ

Sistemi koordinativ eshte treshja e renditur e boshteve numerike qe jane normale ndermjet vetes dhe kane nje pike te perbashket O dhe nje njesi te perbashket. Ne fakt ky eshte perkufizimi i sistemit kordinativ kenddrejte apo te quajtur edhe karte ...

                                               

Sistemi koordinativ kartezian

Sistemi koordinativ kartezian eshte sistem gjeometrik i perbere nga tri siperfaqe me nje pike te perbashket O, njesi matese te perbashket dhe ndermjet veti mbyllin kendin prej 90 shkalles.

                                               

Sistemi koordinativ polaro-cilindrik

Sistemi koordinativ polaro-cilindrik eshte sistem gjeometrik qe mundeson lokalizimin e pikave ne hapesire. Ky sistem gjeometik perbehet nga nje plan i fiksuar qe zakonisht quhet plani ekuatorial ϵ {\displaystyle \epsilon } lexo:epsilon, nje pol O ...

                                               

Sistemi koordinativ sferik

Sistemi koordinativ sferik eshte sistem gjeometrik qe mundeson lokalizimin e pikave ne hapesire. Ky sistem gjeometik perbehet nga nje plan i fiksuar qe zakonisht quhet plani meridiani i pare μ 1 {\displaystyle \mu _{1}} lexo:mi nje ne te cilin fi ...

                                               

Sistemi numerik

Sistemi numerik paraqet shprehjen e numrave me nje seri shenjash. Ekzistojne disa sisteme numerike, te cilat dallohen ne mes vete per nga numri i shifrave prej te cilave perbehen: sistemi dekad, sistemi binar, sistemi oktav etj. Stampa:Denis

                                               

Sistemi SI

Sistemi Nderkombetar i Njesive, SI eshte forma bashkekohore e sistemit metrik dhe eshte sistemi i njesive me shtrirjen me te madhe ne bote, i perdorur edhe ne tregti edhe ne shkence. Ai perbehet nga nje sistem koherent i njesive te madhesive te n ...

                                               

Sita e Eratostenit

Sita e Eratostenit eshte nje algoritem i thjeshte dhe mjaft i vjeter per gjetjen e numrave te thjeshte me te vegjel se nje numer i caktuar natyral. Ai eshte shume efikas per numrat me te vegjel se 10 milion). Algoritmi u zbulua nga matematikani a ...

                                               

Sofizmi

Sofizmi ose sofistika eshte nje shkolle filozofike qe u zhvillua ne Greqine e lashte duke filluar nga pjesa e dyte e shekullit V p.e.s. Filozofet me te shquar te dale nga kjo shkolle jane Gorgias dhe Protagoras. Ndonese kerkimi filozofik i tyre s ...

                                               

Shumëzimi

Shumezimi eshte nje nga kater operacionet elementare matematikore te aritmetikes, krahas me mbledhjen, zbritjen dhe pjesetimin.

                                               

Tabela e integraleve

∫ x p d x = x p + 1 p + 1 + C, p ≠ − 1 {\displaystyle \int x^{p}\,dx={\frac {x^{p+1}}{p+1}}+C,\,\,\,\ p\neq -1} ∫ d x = ln ⁡ | x | + C {\displaystyle \int {\frac {dx}{x}}=\operatorname {ln} |x|+C} ∫ a x d x = a x ln ⁡ a + C, a > 0, a ≠ 1 {\dis ...

                                               

Teorema e Eulerit

Teorema e Eulerit, ndryshe Teorema Euler-Fermat, ka marre emrin per nder te Leonhard Euler dhe Pierre de Fermat. Teorema ne fjale eshte: a φ n ≡ 1 m o d n {\displaystyle a^{\varphi n}\equiv 1\,\mathrm {mod} \,n} Ku PMPa,n= 1, ndryshe thuhet qe a ...

                                               

Teorema themelore e aritmetikës

Teorema themelore e aritmetikes thote se: Çdo numer i plote me i madh se 1 ne menyre te vetme deri ne renditjen e faktoreve mund te shkruhet si prodhim i numrave te thjeshte ose eventualisht i fuqive te tyre. Per shembull, 6936 = 2 3 × 3 × 17 2, ...

                                               

Teoria e probabilitetit

Teoria e probabilitetit eshte dege e matematikes e cila studion fenomenet e rastesishme. Koncepte themelore te teorise se probabilitetit jane ndryshorja e rastesishme, proçeset stohastike dhe ngjarjet e rastesishme: Per shembull hedhja e nje kubi ...

                                               

Topologjia

Topologjia eshte dege e matematikes qe studjon strukturen lokale dhe te pergjithshme te hapesirave me transformime te vazhdueshme. Te gjitha keto hapesira quhen hapesira topologjike por me e rendesishmja eshte hapesira reale euklidiane me n dimen ...

                                               

Topologjia e rrjetit

Me Topologji ose topologji logjike kuptohet menyra jofizike e lidhjes se stacioneve me njeri-tjetrin dhe menyren e tejcimit te informacionit. Secila Topologji ka perparesite e saja si dhe dobesite ne rrjet. Topologjite jane nje mjet i rendesishem ...

                                               

Trajtimi klasik i tensorëve

Nje tensor eshte nje pergjithesim i koncepteve te vektorit dhe matricave. Tensoret na lejojne qe te shprehim ligjet fizike ne nje forme qe eshte e aplikueshme ne çdo sistem kordinativ. Per kete arsye, ato perdoren shume ne mekaniken e vazhduar dh ...

                                               

Transformimi i Furierit

Ne matematike, transformimi i Furierit eshte nje metode qe transformon nje sinjal ne nje varg numerik qe tregon frekuencat e pranishme ne sinjal. Funksioni i ri, i cili eshte paraqitja e funksionit ne fushen e frekuencave e funksionit origjinal, ...

                                               

Transformimi i Furierit në kohë diskrete

Ne analizen e Furierit, Transformimi i Furierit ne kohe diskrete) eshte nje nga format e veçanta te analizes se Furierit. Si i tille, ai transformon nje funksion ne nje funksion tjeter, i cili jep paraqitjen e sinjalit ne fushen e frekuencave, os ...

                                               

Transformimi i Lezhandrit (Legendres)

Ne matematike, shpesh kerkohet te shprehim nje relacion funksional f {\displaystyle f\,} me nje funksion argumenti i te cilit eshte derivat i f, ne vend te x. Neqoftese shenojme p = d f d x {\displaystyle p={\frac {\mathrm {d} f}{\mathrm {d} x}}} ...

                                               

Trigonometria

Trigonometria eshte dege e matematikes qe merret me shqyrtimin e trekendeshave duke perdorur funksionet te caktuara matematikore qe zakonisht quhen funksione trigonometrike. Ka zbatim jashtezakonisht te madh ne inxhinieri, arkitekture, orientim n ...