Back

ⓘ Arbët




                                               

Fiset Ilire

Dalmatet nje nder fiset e medha te njohura ilire, banore te pjeses Verilindore te Ilirise. Qe nga periudha me e lashte e deri ne shek. II p.e.r. trevat e tyre shtrihesin ne brendesi, prapa vargamalit Dinarik ne pllajat e Duvnos, Livnos e Gllamoçit, ne Bosnjen e sotme Perendimore.

                                               

Taulantët

Taulantet, ishin fise Ilire, banore te ultesires bregdetare nga Auloni - Vlora deri ne Dyrrah. Pra, ato jetonin dhe ne Borizani. Permenden si fqinje te Dyrrahut qe nga shek. VI p.e.r. me qendrat e tyre Adria dhe Sesaret. Rreth vitit 430 p.e.r. shtrijne perkohesisht sundimin e tyre edhe mbi Dyrrahun. Ne shek IV u paraqiten si nje bashkesi me vete ne perberjen e mbreterise ilire: ne vitin 335 p.e.r. moren pjese ne luften e Peilonit kunder Aleksandrit te Maqedonise. Pas kesaj mbreti i tyre Glauku vu ne krye te mbreterise ilire, si themelues i nje dinastie te re, duke pasur Klitin, perfaqesues ...

                                               

Dalmatët

Delmatet ishin nje grup fisesh ilire qe jetonin ne Dalmaci dhe Bosnje - Hercegovinen e sotme perendimore ne antikitetin klasik.

                                               

Dasaretët

Dasaretet ishin nje fis ilir, banore te krahines Dasaretia, qe perfshinte pjesen perendimore te liqenit te Ohrit, Qarkun e Korçes, dhe te Beratit. Ne shek. IV p.e.r. emri dasaret del ne kete truall ne vend te enkelejve. Bejne pjese ne mbreterine Ilire. Vendi i tyre Dasaretia dhe qyteti me i forte i kesaj krahine, Pelioni, permenden ne kohen e kryengritjes se mbretit ilir, Klitit kunder Aleksandrit te Madh te Maqedonise. Ne kohen e lufterave Iliro-Romake dhe Maqedono-Romake dasaretet kaluan here ne varesin maqedone e here ate te mbreterise ilire deri sa rane perfundimisht, ne vitin 168 p.e. ...

                                               

Pirustët

Pirustet, ishin fise ilir, banore te krahines se sotme te Pukes, Kukesit, Tropojes, nje pjese te Matit te Miredites. Deri me 168 p.e.r. benin pjese ne Mbreterine Ilire dhe permenden nga Livi nder fiset qe mbeten te pavaruara pas shkaterrimit te saj nga romaket. Pavaresine e ruajten edhe ne vitin 54 p.e.r. kur Cezari i detyroi te paguanin nje demshperblim. Ne vitet 6-9 moren pjese ne kryengritjen e madhe ilire kunder pushtimit romak nen udheheqjen e Batos se Desidisteve dhe ishin nder te fundit qe u nenshtruan. Per here te fundit permenden ne shek. II te e.r. nga Ptolemeu. Pirustet permende ...

                                               

Molosët

Moloset jane nder tri fiset kryesore qe banonin ne qender te Epirit antik. Moloset fisin e tyre e krijuan ne shekullin e IV Para Eres se Re. Gjuhetaret mendojne se emri molos vjen nga fjala "malesore", malesjan, ose nje forme e vjeter e emrin malesore. Nga fisi i moloseve ka prejardhje dhe nena e Aleksandrit te madhe

                                               

Penestët

Penestet ishin fise ilir, banore te krahines Penestia ne luginen e siperme te Drinit te Zi e rreth saj. Permenden per here te pare me 170-169 p.e.r. dhe luajne nje rol te rendesishem ne luften III romako-maqedone. Treva e penesteve perfshihej ne mbreterine ilire. Me 169 p.e.r. Perseu per tu lidhur me mbreterine ilire, hyri ne tokat e Penesteve, pushtoi qytetet e tyre dhe deboi kendej garnizonet romake. Ne trojet e penesteve kishte 14 qytete e keshtjella, prej te cilave njihen me emrin Uskana, qe ishte edhe kryeqendra e krahines, Oeneu dhe Draudaku. Pas vitit 168 p.e.r. emri i penesteve e i ...

                                               

Enkelejtë

Enkelejte, fis ilir, banore te treves se liqenit Lyhnid. Qyteti Enkelana, ndodhet mbi nje koder ne Pogradec. Bardhyli ishte mbreti i pare i cili formoi kete mbreteri. Burimet historike i quajne njekohesisht enkelejtet edhe si banore pran gjirit te Rizonit. Permenden ne shek. VI-V p.e.r. lidhur me ngjarjet historike si strehimi i Kadmit e Harmonise qe vijne ketu nga Teba, dhe grabitja e tempullit te Delfit ne shek. VI p.e.r. Nuk permenden me ne shek. IV p.e.r., kur ne vendin e tyre ne ngjarjet e kohes e zene dasaretet. Ne historiografi u eshte dhene nje rol me i madh ngase deshmohet prej te ...

                                               

Japodët

Japodet, ishin fise ilire qe banontene ne krahinat veriore te Ilirise, ne shpine te liburneve. Ne shek. IV p.e.r. u perzien me keltet, Straboni i quan fis ilir kelt. Per nje kohe te gjate ne shek. II-I p.e.r. japodet kundershtuan me arme ne dore pushtuesit romak. Ne sulmin e romakeve kunder japodeve dhe ilireve te tjere te Veriut me 35 te e.r. ka mbetur si shembull i madh lufta per mbrojtjen e Metulit, qytetit kryesore te tyre. Romaket munden ta pushtonin qytetin vetem kur u shkaterrua i teri dhe vrane ne lufte te gjith mbrojtesit e tij. Grate metulase me femijet e tyre, per te mos rene ne ...

                                               

Eordejët

Eordejet ishin nje fis ilir, banore te krahines Eordea, e cila shtrihej ne rrjedhen e siperme te lumit te Devollit dhe ne treven e Liqenit te Kosturit. Permenden shpesh ne kohen e lufterave romako-maqedone. Ne vitin 199 p.e.r. trojet e tyre u shkatruan nga ushtria e konsullit romak Sulpici dhe me 171 p.e.r. u pershkuan nga ushtria maqedone e Perseut. Pas pushtimit romak, Eordea u perfshi ne Krahinen IV Maqedone. Neper te kalon rruga Egnatia. Qytetet kryesore ishin: Eordea, Kele, etj.

                                               

Parthinët

Parthinet ishin nje fis ilir, banore te treves midis lumit te Matit dhe lumit te. Ne perendim kufizoheshin me toka e Dyrrahut, ne lindje me dasaretet tek malet Polis-Kamje. Permenden qe me 229 p.e.s. ne kete treve, duke zevendesuar emrin e taulanteve, si nje bashkesi, ne kuadrin e shtetit ilir. Me 229-205 p.e.r. kalojne ne varesine e Romes, te shtetit ilir te Skerdilaidit dhe Maqedonise. Me 205 p.e.s. ngriten krye kunder sundimit maqedon dhe u rikthyen ne shtetin ilir, deri me 172 p.e.s., kur i pushtoi perfundimisht Roma. Me 48 p.e.s. dhe 39 p.e.s. ngriten krye kunder sundimit romak, por u ...

                                               

Mesapët

Mesapet jane fis antik ilir i shperngulur rreth fillimit te mijevjeçarit te fundit p.e.r. nga Gadishulli Ballkanik ne pjesen jugore te Gadishullit Apenin ne krahinat Apulia dhe Kalabria antike.

Arbët
                                     

ⓘ Arbët

Arbet, ishin fis Ilir ne Shqiperine e Mesme. Permenden vetem ne shek. VI para eres sone, nga gjeografi Hekateu i Miletit ndermjet Taulanteve ne Jug dhe helidoneve ne Veri. Ka mundesi qe emri i tyre te lidhet e lumin Hebrus qe permendet ne Veri te Dyrrahut dhe me rrenjen e emrit alb - arb - qe del me pas ne emertimin e banoreve te kesaj treve, ajo njihej ndryshe si fisi i Kastrioteve.

hist-gunc