Back

ⓘ Kromi




Kromi
                                     

ⓘ Kromi

Kromi eshte nje element kimik i cili ne sistemin periodik e gjejme me simbolin Cr dhe radhitet si i 24 me radhe. Lidhshmerine me kromin e kane shume ngjyra dhe shpesh perdoren si pigmente per ngjyre dhe llak.

                                     

1. Histori

Ne vitin 1761 Johann Gottlob Lehmann ne malin Ural zbuloi nje mineral plumb kromi ne ngjyre portokallte ne te kuqe PbCrO4, dhe e quajti mineral i kuq plumbi. Mbase identifikoheshe si lidhje plumb-hekur-selen, kromi mbeti ende i pazbuluar.

Ne vitin 1770 Peter Simon Pallas po ne te njejtin vend gjeti nje mineral te kuq plumbi dhe se per shkak te ngjyres se saj te kuqerremte qe kishte e quajti krokoit greq. krokos, shafran i kuq. Ne perdorim si pigment i ngjyrave mori nje vrull te madh. Dhe ngjyra e perfituar ne ngjyre e verdhe e shkelqyer, pra kromi i verdhe, u be dhe ngjyre e modes.

Ne vitin 1797 Louis-Nicolas Vauquelin perfitoi kromtrioksidin Cr2O3 prej krokoit dhe kriperave acidike.

Nje varg paraqitjesh te kromatike ne forme thjerrezore te tipit Alpin ne Kosoven jugperendimore jane pjese e nje serie te vendburimeve lineare, qe vazhdojne dhe ne Shqiperi. Keto thjerreza jane te vogla por te shkalles se larte dhe ne Shqiperi jane te njohura qe zoterojne nivele te larta te metaleve te grupit te Platinit PGM.

                                     

2. Kosova

Nga fundi i Luftes se II Boterore deri ne vitin 1956 ne Kosove, xeheroret e kromit shfrytezoheshin ne fillim nga miniera e Gjakoves nga" Deva Holding Company” dhe drejtpersedrejti transportohej ne Shqiperi per trajtim. Kur xeherorja u shterrua, Kosova filloi te importoje nga Shqiperia 30 000 – 50 000 t/vit kromite. Kjo gje u nderpre kur impjanti u mbyll ne vitin 1991. Per shume dekada nuk jane ndermarre kerkime per kromite.

== Shqiperia ==Shqiperia ka prodhuar maksimalisht deri me 1.3 milion tone ne vit.Ndersa sot ndonese numri i minierave eshte me i madhe prodhojne vetem 35% te periudhes para viteve 90.Aktualisht ne Shqiperi jane rreth 150 subjekte qe punojne ne sektorin e kromit.Masivi me i madh i rezervave te kromit eshte ne hapsiren Has-Tropoj dhe me nje siperfaqje prej 792 km2

                                     

3. Si perfitohet

Ne vitin 2013, kur AlbChrome e mori ne zoterim minieren e Bulqizes dhe Uzinat e Burrelit dhe te Elbasanit qe lidheshin me te, ajo qe gjeti ishte nje situate e lene thuajse ne vendnumero, pa investime, me greva punonjesish dhe me nje prodhim, i cili krahasuar me sot duket minimal. Ne vitin 2013, kur AlbChrome e mori ne zoterim minieren e Bulqizes dhe Uzinat e Burrelit dhe te Elbasanit qe lidheshin me te, ajo qe gjeti ishte nje situate e lene thuajse ne vendnumero, pa investime, me greva punonjesish dhe me nje prodhim, i cili krahasuar me sot duket minimal. Por 6 vjet pasi i hyri kesaj industrie, nje nder kompanite kryesore eksportuese ne Shqiperi, duket se ka bere nje ndryshim radikal, duke rigjalleruar industrine shqiptare dhe duke sjelle nje impakt qe ka ndryshuar jetet e qindra dhe mijera familjeve, ne zonat ku ajo operon. Nderkohe qe shume subjekte qe operojne ne Bulqize pa investuar dhe pa i konsideruar humbjet teknologjike te shfrytezimit, parashikohet ta perfundojne aktivitetin e tyre per nje periudhe jo me shume se 5 vjeçare, AlbChrome po investon miliona dollare, ne menyre qe te vazhdoje te mbaje gjalle ekonomine e vendit dhe te lokaliteteve ku industria ka bazen. Po te krahasohet me 23.864 ton ferrokrom qe u prodhuan ne vitin 2010 apo 38.500 ton qe u prodhuan ne vitin e larget 1988 kur industria shkelqente, sot AlbChrome i ka tejkaluar me mbi dyfish keto vlera dhe fale investimeve pritet qe te vazhdoje te rritet.



                                     

4. Perdorimi

Kromi dhe lidhjete kromit perdoren per funskione te ndryshme, ku vleresohet qendrueshmeria e tij.:

  • Kromizimi i forte

aplikimi galvanik i nje shtrese mbrojtese ndaj konsumit deri ne 1 mm te trasha drejtperdrejt ne çelik, gize, baker Alumini gjithashtu mund te jete i kromuar pas aplikimit te nje shtrese te ndermjetme cilindra alumini te kromuar me force ne ndertimin e motorit.

Nje rrote aliazhi e kromuar: shume e njohur sidomos ne skenen akorduese. Kromizimi per dekor: aplikim galvanik i nje shtrese Cr te trashe