Back

ⓘ Natriumi




Natriumi
                                     

ⓘ Natriumi

Natriumi eshte element i cili ben pjese ne grupin e I-re A te Sistemit periodik, hyne ne kuader te Metaleve Alkaline. Eshte nje nder elementet me te perhapura ne natyre me pjesemarrje mase 2.6%. Meqenese eshte element shume reaktiv, ruhet ne llamba te vajgurit, e cila substratin e ka te perbere nga shtresat e parafines. Shkaku i reaktiviteti, ne natyre gjendet ne forme vetem ne forme mineralesh, siç jane: aluminosilikatet albit Na dhe oligoklas Na Ca. Me zberthimin e ketyre mineraleve te natriumit ai deperton ne tokat bujqesore prej nga bimet e absorbojne dhe permes ketyre bimeve natriumui arrin ne boten shtazore.Ne perberjen e tij Natriumi ka protone,elektrone dhe neutrone.Z{nr atomik} e ka 13 ndersa A {nr i mases se atomit} e ka 27.

                                     

1. Vetite Fizike dhe Kimike

Natriumi eshte metal i bute si dylli, me ngjyre te bardhe, te ngjashme me ate te Argjendit. Permban mjafte elektrone te lira,per kete arsye eshte percjelles i mire i elektriciteti dhe i nxehtesise.Per shkak te fortesise se vogel mund te prehet shume lehte me thike. Pas prerjes shkelqimi i ngjyres se argjendit humb shpejt, sepse ne reaksion me oksigjenin, oksidin e karbonit dhe avujt e ujit, ne siperfaqe formon HidrogjenkarbonatinBikarbonatin e Natriumit NaHCO3.

4 Na + O 2 + 4 CO 2 + 2 H 2 O ⟶ 4 NaHCO 3 {\displaystyle {\ce {4Na + O2 + 4CO2 + 2H2O -> 4NaHCO3}}}

Natriumi eshte metal jofsinik.Ndizet ne ajer duke liruar flake me ngjyre te verdhe, me çrast formon peroksidin e natriumit Na 2 o 2 {\displaystyle {\ce {Na2o2}}}, sipas reaksionit:

Na + O 2 ⟶ Na 2 O 2 {\displaystyle {\ce {Na + O2 -> Na2O2}}}

Natriumi reagon me ujin ne te ftohte, duke formuar hidroksidin e natriumit dhe duke liruar hidrogjenin:

2 Na + 2 H 2 O ⟶ 2 Na + 2 OH + H 2 {\displaystyle {\ce {2Na + 2H2O -> 2Na + 2OH + H2}}}

                                     

2. Perfitimi

Ne industri natriumi elementar me se shpeshti fitohet me elektrolize te klorurit te natrirumit, NaCl te shkrire.Ndonjehere natriumi perftohet edhe nga Hidroksidi i Natriumit NaOH te shkrire.Elektroliza eshte e paraqitur ne figuren anash.

2 NaCl ⟶ 2 Na + 2 Cl − {\displaystyle {\ce {2NaCl -> 2Na+ 2Cl-}}}

Ne katode-: 2 Na + + 2 e − ⟶ 2 Na {\displaystyle {\ce {2Na+ + 2e- -> 2Na}}}

Ne anode+: 2 Cl − ⟶ Cl 2 + 2 e − {\displaystyle {\ce {2Cl- -> Cl2 + 2e-}}}

______________________________

2 Na + + 2 Cl − ⟶ 2 Na + Cl 2 {\displaystyle {\ce {2Na+ + 2Cl- -> 2Na + Cl2}}}

AnodaA eshte e ndertuar nga grafiti ndersa KatodaK eshte ne forme te cilindrit te hekurit, e cila e rrethon anoden.Anoda nga lart eshte e mbuluar me kembane nga llamarina e hekurit, nepermes se ciles menjanohet klori ne gjendje agregate te gazte.Anoda nga Katoda eshte e ndare me diafragme.Ne menyre analoge nga katoda ndahet natriumi i liruar ene te posaçme. Si lende e pare, perveç klorurit te natriumit, rendon perdoret edhe perzierja e klorurit te natriumit me klorurin e kalciumit. Kloruri i Kal

Kloruri i natriumit, NaCl {\displaystyle {\ce {NaCl}}}. Kete ndryshe e quajme kripe e gurit apo kripe kuzhine, dhe minerali halit. Kjo kripe gjendet ne sasi te medha ne natyre,e tretur ne ujera te detit apo shtresa nentokesore, si guri i kripes.Kloruri i Natriumit eshte substance e ngurte, e cila formon kristale me strukture te sistemit teseral kubik. Kloruri i natriumit eshte perberes i lengjeve te organizmave te gjalle. Tret relativisht mire ne uje. Tretesira 0.9% e NaCl eshte izotonikeme presion osmotik te njejte ne plazmen e gjakut dhe sherben si tretesira fiziologjike. Kloruri i Natriumit perftohet me avullim te ujit te detit apo nga xehroret e gurit te kripes.Avullimi i ujit te detit ne kripore behet me ane te energjise se diellit.Kripa e fituar nuk eshte e paster, permban sasi te konsiderueshme te kriperave te tjera, nder te cilat jane te njohura kriperat e magnezit.Nxerrja e NaCl nga xehroret behet ne dy menyra: duke mihur gurin e kripes ne blloqe dje,e tretjen e shtresave nentokesore te gurit te kripes dhe uje te nxehte. Duke avulluar ujin e perdorur, kristalizohet. Perdoret ne amviseri, si lende e pare per prodhim te shume komponimeve kimike: HCl--> Klorhidriku, dhe komponimeve tjera te natriumit, si dhe te klorit e hidrogjenit.Ai gjithashtu perdoret dhe per prodhimin e ngjyrave,sapuneve, qelqit dhe porecelanit.

                                     

3. Perdorimi

Natriumi elementar ka perdorim te gjere,sidomos ne industrine kimike per perfitimin e komponimeve te tij, pastaj te kauçukut sintetik, per sinteza te ndryshme organike dhe ne industri te ngjyrave. Natriumit perdoret edhe ne teknikln e ndriçimit. Llambat e mbushra me avuj natriumit japin drite me te forte sesa llambat e volframit. Natriumit perdoret si reduktues, sidomos per perftim te borit dhe te silicit nga oksidet e tyre.